Vergunning nodig voor een aanbouw in Friesland? Zo zit het in 2026

Vergunning nodig voor een aanbouw in Friesland? Zo zit het in 2026

Een grotere keuken, een extra slaapkamer beneden of gewoon meer licht in huis: een aanbouw is een populaire manier om je woning uit te breiden. Maar heb je daar een vergunning voor nodig? Het goede nieuws: in veel gevallen niet. Het minder goede nieuws: of het in jouw situatie vergunningvrij is, hangt af van een aantal voorwaarden. In dit artikel lees je hoe het zit.

De Omgevingswet: wat is er veranderd?

Sinds 1 januari 2024 geldt in heel Nederland de Omgevingswet. De regels voor vergunningvrij bouwen zijn daarbij grotendeels hetzelfde gebleven, maar ze staan nu op een andere plek: in landelijke regels én in het omgevingsplan van je gemeente. Dat laatste is belangrijk, want je gemeente kan afwijkende regels hebben. Wat hieronder staat, zijn de standaardregels die gelden zolang je gemeente niets anders heeft bepaald.

De belangrijkste voorwaarden voor een vergunningvrije aanbouw

1. De aanbouw staat in het achtererfgebied
Je mag alleen vergunningvrij bouwen achter je woning, of naast je woning als je flink achter de voorgevel blijft. Aan de voorkant van je huis heb je altijd een vergunning nodig. Grenst je erf aan de straat, een stoep, een park of openbaar water, dan moet je aanbouw daar meer dan 1 meter vandaan blijven.

2. Binnen 4 meter van je huis: let op de hoogte
Het gedeelte van de aanbouw dat binnen 4 meter van je woning ligt, mag niet hoger zijn dan 30 cm boven de vloer van de eerste verdieping. Heeft je huis maar één bouwlaag, zoals een bungalow, dan mag de aanbouw niet hoger worden dan het huis zelf. Binnen deze 4 meter mag je de ruimte gewoon als woonruimte gebruiken: als keuken, woonkamer of slaapkamer.

3. Verder dan 4 meter: lager en alleen ondergeschikt gebruik
Een veelgehoord misverstand is dat een aanbouw nooit dieper mag zijn dan 4 meter. Dat klopt niet helemaal: je mag dieper bouwen, maar het deel voorbij de 4 meter mag in principe maximaal 3 meter hoog zijn en alleen ondergeschikt gebruikt worden, bijvoorbeeld als berging of garage. Gebruik je een ruimte die over de 4-metergrens heen loopt als leefruimte, dan voldoet die niet meer aan de voorwaarden.

4. Nooit hoger dan 5 meter, geen dakterras
Een vergunningvrije aanbouw is nooit hoger dan 5 meter, heeft geen verblijfsruimte op een tweede verdieping en geen dakterras of balkon.

5. Je erf mag niet helemaal vol
Er is een maximum aan hoeveel vierkante meter je aan bijgebouwen en aanbouwen mag hebben. Bij een klein achtererf mag maximaal de helft bebouwd worden; bij grotere erven loopt de toegestane oppervlakte verder op, tot een maximum van 150 m². Bestaande schuren, garages en eerdere aanbouwen tellen daarbij mee.

Wanneer heb je wél een vergunning nodig?

Je hebt in elk geval een omgevingsvergunning nodig als:

• je aanbouw niet aan de bovenstaande voorwaarden voldoet;

• je woning een rijks- of gemeentelijk monument is;

• je woning in een beschermd stads- of dorpsgezicht ligt, zoals in sommige historische Friese kernen;

• je gemeente in het omgevingsplan strengere regels heeft opgenomen.

Een vergunningsaanvraag wordt meestal binnen acht weken beoordeeld; de gemeente kan die termijn één keer met zes weken verlengen. De kosten (leges) verschillen per gemeente.

Ook zonder vergunning gelden er regels

Vergunningvrij betekent niet dat alles mag. Je aanbouw moet altijd voldoen aan de technische bouwregels voor onder meer constructieve veiligheid, brandveiligheid en isolatie. Ook het burenrecht blijft gelden: zo mag je in principe geen ramen plaatsen binnen 2 meter van de erfgrens zonder toestemming van je buren. Overleg daarom altijd vooraf met je buren, ook als het wettelijk niet hoeft. Dat voorkomt veel gedoe.

Zo check je het voor jouw woning

1. Doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket (omgevingswet.overheid.nl). Je vult je adres en je plannen in en krijgt direct een indicatie.

2. Bekijk het omgevingsplan van je gemeente op dezelfde site, om te zien of er afwijkende regels gelden.

3. Twijfel je? Vraag een vooroverleg aan bij je gemeente. Veel Friese gemeenten denken graag vooraf met je mee.

4. Schakel een aannemer met ervaring in de regio in. Een goede aannemer kent de lokale regels en kan vaak meteen inschatten of je plan vergunningvrij is.

Hulp nodig bij je aanbouw?

Wil je weten wat er mogelijk is bij jouw woning en wat het ongeveer kost? Via BouwFriesland vraag je eenvoudig een aanbouwproject aan bij een bouwbedrijf uit jouw regio.

Doe een gratis aanvraag →

Let op: dit artikel geeft algemene informatie op basis van de landelijke standaardregels (stand oktober 2026). Voor jouw specifieke situatie zijn het Omgevingsloket en je gemeente leidend.